شیراز

جهت مطالعه مطالب این موضوع به ادامه مطلب برود

 

شیراز
دروازه قرآن شیراز
اطلاعات کلی
نام رسمی: شیراز
کشور: ایران
استان: فارس
شهرستان: شیراز
بخش: مرکزی
نام محلی: شیراز
نام‌های دیگر: دارالعلم، [۱] شهر راز[۲]
نام‌های قدیمی: استخر
شیراز
مردم
جمعیت ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر[۳]
زبان‌های گفتاری: فارسی
مذهب: شیعه
جغرافیای طبیعی
مساحت: ۳۴۰ کیلومترمربع[۴]
ارتفاع از سطح دریا: بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر[۵]
متوسط ۱۴۸۶ متر[۶][۴]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه: ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد[۷]
بارش سالانه: ۳۰۷ میلی‌متر[۷]
روزهای یخبندان سالانه: ۲۹ روز
اطلاعات شهری
شهردار: مهران اعتمادی[۸]
ره‌آورد: صنایع دستی، آبلیمو،
آبغوره، مسقطی، خاتم،
قالی، نمد، چرم،
گلیم، گبه و ترشی[۹]
پیش‌شماره تلفنی: ۰۷۱۱
وب‌گاه: شهرداری شیراز

یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان فارس می‌باشد. این شهر در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا[۶] و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای معتدلی دارد.[۱۰] همچنین این شهر دارای جاذبه‌های جهانگردی فراوانی است و به‌عنوان شهر شعر، شراب، گل و پایتخت فرهنگی ایران شناخته شده‌است.[۱۱] شهر شیراز با ۳۴۰ کیلومتر مربع وسعت سومین شهر بزرگ ایران پس از شهرهای تهران و مشهد محسوب می‌گردد.[۴] همچنین براساس سرشماری رسمی سال ۱۳۸۵ خورشیدی جمعیت این شهر بالغ بر ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر بوده‌است که از این جهت ششمین شهر بزرگ ایران به‌شمار می‌رود.[۳] شیراز به ۹ منطقهٔ شهری تقسیم شده‌است که هر منطقه دارای یک شهرداری منطقه‌ای است.[۱۲]

شهر شیراز آرامگاه شاعرانی همچون حافظ و سعدی را در خود جای داده‌است. این شهر به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران زیادی را به‌سوی خود فرا می‌خواند.[۱۳]

فهرست مندرجات

[نهفتن]


شیراز

یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز استان فارس می‌باشد. این شهر در ارتفاع ۱۴۸۶ متری از سطح دریا[۶] و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای معتدلی دارد.[۱۰] همچنین این شهر دارای جاذبه‌های جهانگردی فراوانی است و به‌عنوان شهر شعر، شراب، گل و پایتخت فرهنگی ایران شناخته شده‌است.[۱۱] شهر شیراز با ۳۴۰ کیلومتر مربع وسعت سومین شهر بزرگ ایران پس از شهرهای تهران و مشهد محسوب می‌گردد.[۴] همچنین براساس سرشماری رسمی سال ۱۳۸۵ خورشیدی جمعیت این شهر بالغ بر ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر بوده‌است که از این جهت ششمین شهر بزرگ ایران به‌شمار می‌رود.[۳] شیراز به ۹ منطقهٔ شهری تقسیم شده‌است که هر منطقه دارای یک شهرداری منطقه‌ای است.[۱۲] شهر شیراز آرامگاه شاعرانی همچون حافظ و سعدی را در خود جای داده‌است. این شهر به سبب جاذبه‌های تاریخی، فرهنگی، مذهبی و طبیعی فراوان، همواره گردشگران زیادی را به‌سوی خود فرا می‌خواند.

 

وجه تسمیه

نام شهر شیراز برگرفته از نام قلعه‌ای در اطراف شیراز کنونی در محل قصر ابونصر است. آنگونه که پیدا است در هنگام بنای شهر نام این قلعه بر شهر شیراز نهاده شده‌است.[۱۴] در کاوش‌های باستان‌شناسی در تخت جمشید، به سرپرستی جورج کامرون در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به پیدایش خشت‌نبشته‌هایی عیلامی انجامید که بر روی چند فقره از آن‌ها به قلعه‌ای بنام «تیرازیس» یا «شیرازیس» اشاره شده‌است.[۲][۱۵] همچنین مهرهایی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل اسلام، در محل قصر ابونصر یافت شده‌است که حاوی نام «شیراز» می‌باشند. [۱۴]

ابن حوقل -جغرافی‌دان مسلمان قرن چهارم هجری- علت نام‌گذاری شیراز بدین نام را شباهت این سرزمین به اندرون شیر می‌داند؛ چرا که به قول او عموماً خواربار نواحی دیگر بدان‌جا حمل می‌شد و از آن‌جا چیزی به جایی نمی‌بردند. براساس تحقیقات تدسکو شیراز به معنای مرکز انگور خوب است.[۱۶]

از سوی دیگر بر پایهٔ برخی اسطوره‌ها، نام شیراز برگرفته از نام فرزند تهمورث (از پادشاهان پیشدادی ایران)، به نام «شیراز» است.[۱۷]

 

پیشینه


بنیان‌گذاری شیراز

از دیدگاه تاریخی

برطبق تاریخ ایران، چاپ دانشگاه کمبریج، «سکونت دایمی در محل شهر شیراز شاید به دوران ساسانی و حتی قبل آن برسد. اما اولین اشارات معتبر در مورد این شهر به اوایل دوران اسلامی بر می‌گردد.» [۱۸][۱۹] به نوشته دانشنامه اسلامی نیز شیراز شهری است بنا شده در دوران اسلامی در محلی که از زمان ساسانی یا احتمالا قبل آن سکونت گاه دایمی انسان بوده‌است. [۲۰] [۲۱]

بگفته شاپور شهبازی در دانشنامه ایرانیکا «این ادعا که شیراز اردوگاه مسلمانان بوده تا اینکه برادرزاده یا برادر حجاج ابن یوسف آن را در سال ۶۹۳ پس از میلاد به شهر تبدیل کرد، اثبات نشده‌است.» [۲۲]

جان لیمبرت، چنین جمع بندی می‌کند که هر چند تاریخنگاران اسلامی بر این عقیده هستند که شیراز در قرن اول هجری به توسط عبدالملک مروان بنیان نهاده‌شده‌است. اما باید نشانه‌هایی از سکونت پیش از اسلام در محل یا نزدیک شهر وجود داشته‌است که نام شهر را به آن داده‌است. خصوصا با توجه به اشاره‌ای که حمدالله مستوفی داشته‌است. او گفته حمدالله مستوفی را نقل می‌نماید که: معتبرترین روایت این است که محمد برادر حجاج ابن یوسف پس از تبلیغ اسلام شهر شیراز را بنیان، یا دوباره بنیان می‌نهد. بگفته حمدالله مستوفی روایت دیگری است که این کار توسط برادر زاده او محمد ابن قاسم ابن ابی عقیل انجام شده‌است. مستوفی تاریخ این کار را سال ۷۴ هجری می‌نویسد.[۱۴]

آثار مکشوفه ایلامی (شامل یک سه پایه برنزی) مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد در جنوب شرقی شیراز و تعدادی لوح‌های عیلامی مکشوفه در پارسه (تخت جمشید) به کارگاه‌های مهمی در تی/شی-را-ایز-ایز-ایش (تیرازیس یا شیرازیس) اشاره می‌کند که بی‌شک همان محل شیراز امروزی است.[۲۲] [۲۳]

لیمبرت، شهبازی و آرتور آربری هر سه نشانه‌های متعددی از سکونت دایم در دشت شیراز و اطراف محل کنونی شهر مربوط به دوران پیش از اسلام را ذکر کرده اند. مانند نگاره‌های سنگی مربوط به اوایل ساسانی، اشارات موجود به دو آتشکده (بنامهای هرمزد و کارنیان) وقلعه‌ای باستانی بنام شاه موبد و آثار کشف شده در قلعه ساسانی در محل قصر ابونصر موجود می‌باشد. [۱۴] [۲۴] [۲۲]

شهبازی می‌گوید که شواهد بالا چنین می‌نمایاند که شیراز تا پایان دوره ساسانی شهری با جمعیتی عمده و احتملا مرکزی اداری بوده‌است. [۲۲] [۲۵] آرتور آربری چنین نتیجه می‌گیرد که بزرگی شیراز به هر اندازه بوده، این شهر در زمان داریوش زیر سایه پارسه و پس از حمله اسکندر مقدونی زیر سایه شهر همسایه استخر بوده‌است. [۲۴]

همچنین نام شیراز همراه بخش اردشیر خوره دوره ساسانی به مرکزیت فیروز آباد ذکر شده است و شیراز جزئی از آن بوده‌است. [۱۴] [۲۴] اردشیر خوره یکی از پنج بخشی بوده است که استان فارس ساسانیان را تشکیل می‌داده‌است. [۲۴] این اطلاعات در مهرهای ساسانی مربوط به اواخر ساسانی و اوایل دوران اسلامی کشف شده در محل قصر ابونصر در شرق محل کنونی شهر شیراز بدست آمده است و لیمبرت چنین پیشنهاد می‌نماید که استحکامات موجود در محل قصر ابونصر همان قلعه تیرازیس یا شیرازیس یاد شده در لوح‌های عیلامی پارسه است و بعدها پس از آنکه شهر فعلی شیراز در نزدیک این قلعه بنیان نهاده شده، این شهر نام خود را از این قلعه در حوالی شهر به یادگار گرفته‌است.[۲۶] [۱۴]

 

در اسطوره‌ها و روایات سنتی

طبق روایتی سنتی بنای شیراز توسط تهمورث، از پادشاهان پیشدادی صورت گرفته و با گذشت زمان این شهر رو به ویرانی گذاشت.[۱۷] [۲۴] همچنین طبق روایت سنتی دیگری در محل شهر شیراز شهری بنام فارس بوده‌است که برگرفته از نام فارس پسر ماسور، پسر شِم، پسر نوح می‌باشد. [۲۴]

 

قرن‌های اولیه اسلامی

استان فارس ساسانیان شامل استان فارس، یزد، حاشیه خلیج فارس و جزایر آن و بخشی از خوزستان کنونی بود، و طی حملات سپاهیان اسلام بین سالهای ۶۴۰- ۶۵۳ میلادی که از بصره سازماندهی می‌شد به تسخیر درآمد. استخر، پایتخت فارس تا سال ۶۵۳ میلادی مقاومت کرد. در طی این دوران مسلمانان حملات متعددی از محل این قلعه به استخر تدارک دیدند. رفته‌رفته با اسلام آوردن ایرانیان و انحطاط شهر استخر که مرکز زرتشتیان بود، اهمیت شهر استخر به شیراز منتقل شد. هرچند برای دو قرن شیراز زیر سایه شهر رقیب، یعنی استخر بود. از این دوران اطلاعات کمی در دسترس است ولی مشخص است که تا قرن نهم میلادی شیراز دارای مسجد جامع نبوده‌است. یعنی تا زمانی که صفاریان شیراز را پایتخت حکومت خود قرار دادند.[۱۴] در قرن چهارم و پنجم هجری قمری سلسله آل بویه فارس، شیراز را به پایتختی برگزیدند و مساجد، قصرها، کتابخانه و کانال آبرسانی از رودخانه کر در آن بنا نمودند. در این دوران شیراز به بزرگترین شهر استان فارس (شامل یزد و سواحل شمالی، خلیج فارس) تبدیل شده بود. آل بویه پیرو شیعه ۱۲ امامی بودند و شیعه را تبلیغ نموده و مراسمی مانند محرم و عید غدیر را پاس می‌داشتند. با اینحال آل بویه سیاست مدارا و پذیرا بودن با سایر مذاهب مانند اهل سنت را در پیش داشتند. در زمان آنها غیر مسلمانان مانند زردشتی‌ها مجبور نبودند که علامت مشخص کننده به تن داشته باشند و یا در محله‌های خاصی زندگی کنند. در زمان آل بویه بازار شهر در هنگام جشن مهرگان و نوروز نورانی می‌شد و هنگامی که در سال ۳۶۹ هجری مصادف با ۹۸۰ میلادی مسلمانان شیراز بر علیه زردشتیان به اغتشاش پرداختند. عضدالدوله لشکری برای تنبیه اغتشاش کنندگان به شیراز فرستاد. [۱۴]

در حمله چنگیز خان مغول، شیراز از تخریب و قتل عام در امان ماند چرا که حکمرانان محلی به پرداخت مالیات به مغولان رضایت دادند. شیراز همچنین از قتل عام تیمور نیز در امان ماند زیرا شاه شجاع، فرماندار فارس تسلیم شد.[۱] در قرن سیزدهم میلادی، شیراز مرکزی پیشرو در علم و هنر بود. بخاطر تشویق حاکمان و وجود دانشمندان و هنرمند، این شهر توسط جغرافی‌دانان قدیمی دارالعلم نامیده می‌شد.[۱]

دوران صفویه تا دوران معاصر

شیراز بسال ۹۰۹ هجری (۱۵۰۳ میلادی) به دست صفویه افتاد در این دوران بناهای متعددی در شیراز مانند مدرسه خان، قصری در محل «میدان» و حصاری بدور شهر ساخت. [۲۱] پس از حمله افغانها به ایران و سقوط صفویه در سال ۱۷۲۲ میلادی، سپاه افغان در سال ۱۷۲۳ روانه شیراز شد. شیراز بعد از نه ماه محاصره و تحمل قحطی تسلیم شد. گفته می‌شود طی این محاصره حدود ۱۰۰ هزار نفر از مردم شیراز هلاک شدند. نادر توانست در سال ۱۷۲۹ شیراز را از دست افغان‌ها در آورد و خرابی‌های به بار آمده را ترمیم نماید. اما با شورش حکمرانان محلی در دوره افشاریان بر علیه نادر شاه، نادر شاه سپاهی را روانه شیراز کرد و شهر پس از چهار ماه محاصره سقوط کرد. پس از این حمله بسیاری از مردم شیراز از دم تیغ گذشتند و دو کله مناره در اطراف شهر برپا شد و باغ‌های اطراف شیراز نابود شد. [۲۱] کریم خان زند شیراز را در سال ۱۱۸۰ هجری قمری (۷-۱۷۶۶ میلادی) به‌عنوان پایتخت سلطنت خود برگزید. در این دوران شیراز رونقی دوباره یافت و بر جمعیت آن افزوده‌شد. شیشه ساخت شیراز به تمام ایران صادر می‌شد و شراب شیراز که عمدتا توسط ارمنیان و یهودیان ساخته می‌شد از طریق خلیج فارس به بازار هند صادر می‌شد. در دوره کریم خان استادکاران و کارگران از سراسر ایران به شیراز آورده شدند. [۲۱] گفته شده‌است که تنها ۱۲،۰۰۰ نفر در ساختن خندق جدید دور شهر شرکت داشتند. بدستور کریم خان بناهای متعددی مانند ارگ جدید شهر، بازار وکیل، دیوان‌خانه، توپخانه، یک مسجد باشکوه و چند هزار مسکن برای لرها و لکهایی که در سپاه کریم خان بودند بنا شد. در آن زمان شیراز یازده بخش داشت که پنج تای آنها بخش‌های حیدری، پنج تای آنها نعمتی و یک بخش متعلق به یهودیان بود.پس از کریم خان، جانشینان وی موفق به حفظ سلسله زندیه نشدند و پس از روی کار آمدن قاجارها، آقا محمد خان قاجار پایتخت را به تهران منتقل نمود. [۲۱] در دوره قاجاریه سید علی محمد باب در سال ۱۲۶۱ هجری قمری (۱۸۴۵ میلادی ) در شهر شیراز شروع تبلیغ آیین خود نمود. او دستگیر و از شهر اخراج شد. در اثر شیوع آنفولانزا در سال ۱۹۱۸ حدود ۱۰،۰۰۰ تن از مردم شیراز جان خود را از دست دادند. شیراز از دوران صنعتی شدن زمان رضا شاه که در شهرهای مختلف ایران رخ داد، چندان بهره‌ای نبرد. ولی پس از جنگ جهانی دوم شیراز پیشرفت زیادی داشت. [۲۱] در سال ۱۳۵۳ شیراز از نظر بزرگی بعد از شهرهای صنعتی تبریز و اصفهان و شهر مذهبی مشهد قرار داشت. در سال‌های منتهی به انقلاب شیراز شاهد رشد خوبی بود. هر چند دیگر شیراز دیگر در سر شاهراه ترانزیت کالا از بنادر خلیج فارس به داخل ایران را نداشت، چون نقش سنتی بندر بوشهر با ساخته شدن راه‌آهن سراسری به بنادر دیگری انتقال یافته بود. با اینحال مراکز آموزش عالی، پایگاه‌های نظامی و صنعت گردشگری رشد خوبی در این شهر داشت. [۱۴] [۱۹] پس از انقلاب، احیا و مرمت آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفته‌است که از مهم‌ترین کارهای انجام گرفته می‌توان به احیای ارگ کریم خان، مرمت و بازسازی آرامگاه خواجوی کرمانی و دروازه قرآن، حمام وکیل و حافظیه اشاره نمود.[۲۷]

وضعیت طبیعی

جغرافیا

شهر شیراز در شمال غرب استان فارس و در فاصلهٔ ۹۱۹ کیلومتری جنوب تهران واقع شده‌است. [۲۸] [ ارجاع به پیوند خراب] این شهر در ۲۹ درجه و ۳۶ دقیقه شمالی و ۵۲ درجه و ۳۲ دقیقه شرقی واقع شده‌است [۲۱] و ارتفاع آن از سطح دریا بین ۱۴۸۰ تا ۱۶۷۰ متر در نقاط مختلف شهر متغیر است[۶][۵] این شهر از سمت غرب به کوه ‌دراک، از سمت شمال به کوه‌های بمو، سبزپوشان، ‌چهل‌مقام و باباکوهی (از رشته‌کوه‌های زاگرس) محدود شده‌است.[۴]

رودخانه‌ها

دو رودخانه از داخل شهر شیراز عبور می‌کنند؛ اولی «رودخانهٔ خشک» که از وسط شهر عبور می‌کند و تنها در فصل زمستان و بهار آبدهی دارد و دومی «رودخانهٔ سلطان‌آباد» که از جنوب شیراز عبور می‌کند و رودخانه‌ای دایمی محسوب می‌شود.

رودخانه خشک

رودخانهٔ خشک شیراز یک رودخانهٔ فصلی است که پس از عبور از شهر شیراز به سمت جنوب شرقی حوضهٔ خود متمایل شده و به دریاچه مهارلو می‌ریزد. [۲۱]

آب و هوا

میانگین دما در تیرماه (گرم‌ترین ماه سال) ۳۰ درجهٔ سانتی‌گراد، در دی‌ماه (سردترین ماه سال)، ۶ درجهٔ سانتی‌گراد، در فروردین‌ماه ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد و در مهرماه ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد می‌باشد و میانگین سالانهٔ دما ۱۸ درجهٔ سانتی‌گراد است.[۷]

کل بارندگی سالیانهٔ شهر شیراز ۳۰۷ میلی‌متر بوده که از این میزان میانگین بارش در سال ۲۵٫۵ میلی‌متر، میانگین بارش در زمستان ۵۹٫۶ میلی‌متر، در بهار ۱۲٫۶ میلی‌متر، در تابستان ۰٫۳ میلی‌متر و در پاییز ۸۹٫۳ میلی‌متر است.[۷]

[نهفتن]آب و هوای شیراز
  ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه آگوست سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر سـال
گرم‌ترین
۱۲ ۱۵ ۱۹ ۲۴ ۳۱ ۳۶ ۳۸ ۳۷ ۳۴ ۲۸ ۲۱ ۱۴ ۳۸
میانگین‌گرم‌ترین‌ها
۱۱ ۱۳ ۱۷ ۲۴ ۳۰ ۳۵ ۳۷ ۳۶ ۳۲ ۲۷ ۱۸ ۱۳ ۲۴
میانگین‌سرد‌ترین‌ها
۱ ۳ ۶ ۱۱ ۱۶ ۲۰ ۲۳ ۲۲ ۱۷ ۱۲ ۶ ۳ ۱۲
سردنرین
۰ ۱ ۵ ۹ ۱۳ ۱۷ ۲۰ ۱۹ ۱۴ ۹ ۴ ۱ ۰
بارش
mm
۸۰ ۵۰ ۴۹ ۳۱ ۷ ۰ ۱ ۰ ۰ ۵ ۲۱ ۶۳ ۲۵٫۵

 

منبع سایت کلایمیت زون[۲۹] 23 آوریل ۲۰۰9

 

 

 

 

مردم

 

زبان

گسترهٔ زبان فارسی در جهان.

لهجه شیرازی لهجه شیرازی دارای ۲۳ همخوان /P/ , /b/ , /f/ , /v/ , /t/ , /d/ , /k/ , /g/ , /q/ , /c/ , /j/ , /s/ , /z/ , /s/ , /z/ , /m/ , /n/ , /l/ , /r/ , /h/ , /x/ , /?/ , /y/ و ۹ واکه ساده /a/ , /a:/ , /e/ , /e:/ , /o/ , /o:/ , /a/ , /i/ , /u/ و ۵ واکه مرکب /y/ , /ay/ , /ou/ , /ey/ , /ow/ می‌باشد و ساخت هجایی آن cvc(c) است. تحقیقات در مورد وضع حاضر لهجه شیرازی نشان می‌دهد که در میان شیرازیان میزان آشنایی با این لهجه در سنین بالاتر بیشتر می‌باشد. در میان بانوان میزان آشنایی زنان خانه دار و در میان مردان، کسانی که کار آزاد دارند آشنایی بیشتری با این لهجه دارند. [۳۰]

دین

دین اکثر مردم شیراز اسلام می‌باشد. هر چند بیشتر یهودیان شیراز در طی نیم قرن دوم قرن بیستم به اسراییل و آمریکا مهاجرت کرده‌اند. این شهر هنوز پذیرای اقلیتی ۶۰۰۰ هزار نفری از یهودیان می‌باشد. [۳۱] در حال حاضر در شیراز دو کلیسای فعال وجود دارد که یکی متعلق به ارامنه و دیگری متعلق به کلیسای انگلیکن می‌باشد.[۳۲] [۳۳]

فرهنگ

نوشتار اصلی: فرهنگ در شیراز
دو زن شیرازی در سال ۱۲۶۰ خورشیدی.

شیراز نقش ویژه‌ای در فرهنگ ایران دارد و «پایتخت فرهنگی ایران» محسوب می‌شود.[۳۴] 

شاعران بسیاری از این شهر برخاسته‌اند. از میان آن‌ها سعدی و حافظ شهرت جهانی پیدا کرده‌اند. آرامگاه این دو شاعر همواره پذیرای جهانگردان بسیاری از سراسر جهان می‌باشد. از دیگر شاعران معروف شیرازی می‌توان به اهلی شیرازی، شوریده شیرازی، قاآنی شیرازی و وصال شیرازی اشاره نمود.[۲۷]

شیراز به شهر شعر، شراب، باغ و گل و بلبل معروف است. باغ در فرهنگ ایرانیان از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و شیراز از قدیم به داشتن باغ‌های بسیار و زیبا مشهور بوده‌است. شیراز از دوران باستان باغ‌های انگور فراوانی داشته و همین باعث شهرت جهانی شراب شیراز در دنیا شده‌است. امروزه بیش‌تر باغ‌های این شهر در شمال غرب آن و در مناطق قصردشت، کشن، چمران و معالی‌آباد واقع شده‌اند. تعدادی از باغ‌های شیراز از لحاظ تاریخی بسیار حایز اهمیت هستند و به‌عنوان مراکز مهم گردشگری به‌شمار می‌آیند. از معروف‌ترین این باغ‌ها می‌توان به باغ ارم، باغ عفیف‌آباد، باغ دلگشا و باغ جهان‌نما اشاره نمود.[۲۷]

 

جمعیت

تغییرات جمعیت شیراز بین سال‌های ۱۳۳۵ تا ۱۳۸۵[۳۵]

در نخستین سرشماری رسمی ایران که در سال ۱۳۳۵ خورشیدی انجام گرفت، شهر شیراز با ۱۷۰٬۶۵۹ نفر جمعیت ششمین شهر پرجمعیت ایران بود. در سرشماری سال ۱۳۵۵ خورشیدی این شهر با پیشی‌گرفتن بر آبادان به پنجمین شهر پرجمعیت ایران تبدیل شد و تا سرشماری سال ۱۳۷۵ خورشیدی همین جایگاه را در اختیار داشت. در آخرین سرشماری انجام‌گرفته در سال ۱۳۸۵ خورشیدی، کرج با رشد سریع خود بر شیراز پیشی گرفت و شیراز دوباره ششمین شهر پرجمعیت ایران شد.[۳۵]

براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ خورشیدی، جمعیت شهر شیراز در این سال بالغ بر ۱٬۲۱۴٬۸۰۸ نفر بوده‌است که از این تعداد ۶۱۳٬۸۳۰ نفر مرد و ۶۰۰٬۹۷۸ نفر زن بوده‌اند. همچنین تعداد خانوارهای ساکن این شهر، ۳۱۵٬۷۲۵ خانوار بوده‌است.[۳]

در اشعار فارسی

سعدی
که یارب پارس را مهد امان دار   به سعدی برج طالع تو امان دار
حافظ
خوشا شیراز و وضع بی‌مثالش   خداوندا نگه‌دار از زوالش
به شیراز آی و فیض روح قدسی   بجوی از مردم صاحب کمالش
فردوسی
دوهفته در این نیز بخشید مرد   سوم هفته آهنگ شیراز کرد
هیونان فرستاد چندی ز ری   سوی پارس، نزدیک کاوس کی
عماره
ز شیراز و از ترف سیصدهزار   شتروار بد اندر آن کوهسار
شهریار
سلام ای شهر شیخ و خواجه شیراز   سلام ای مهد عشق و مدفن راز
سلام ای قبله تقدیس و تقوا   سلام ای قلعهٔ سیمرغ و عنقا
سلام ای شهر عشق و آشنایی   سلام ای آشیان روشنایی
بهار پوستانت بی‌زمستان   دعایت کرده سعدی در گلستان
که یارب پارس را مهد امان دار   به سعدی برج طالع تو امان دار
به تیر این دعا پیر دل‌آگاه   مغول را کرد دست فتنه کوتاه
دل و دل‌بستهٔ ایران توباشی   گل و گلدستهٔ ایران توباشی
اگر من دیهقان یا شهریارم   گدای عشق این شهر و دیارم

جای‌های دیدنی

جاذبه‌های تاریخی

ارگ کریم‌خان.

شیراز همواره به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز گردشگری و توریستی ایران مطرح بوده و با جاذبه‌های تاریخی فراوان برای گردشگران داخلی و خارجی شناخته شده‌است.[۲۷]

از جاذبه‌های تاریخی شهر شیراز می‌توان به آتشکدهٔ صمیکان، آرامگاه حافظ، آرامگاه خواجوی کرمانی، آرامگاه سعدی، ارگ کریم‌خان، باغ ارم، باغ تخت، باغ چهل‌تن، باغ دلگشا، باغ عفیف‌آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ هفت‌تن، بقعهٔ شیخ یوسف سروستانی، پاسارگاد، تخت جمشید، چاه مرتاض علی، حمام باغ نشاط، عمارت باغ ایلخانی، عمارت باغ نشاط، عمارت دیوانخانه، عمارت کلاه‌فرنگی باغ نظر، مسجد نصیرالملک، قبر مادر نادرشاه، قصر ابونصر، قلعهٔ اژدهاپیکر، قلعهٔ دختر، قلعهٔ کک‌ها، کاخ سروستان، کاخ فیروزآباد، مدرسهٔ آقاباباخان، مدرسهٔ خان، موزهٔ پارس، موزهٔ هفت‌تنان، نقش‌برجستهٔ بهرام، نقش پیروزی و نقش رستم اشاره کرد.[۳۶][۳۷][۳۸]

جاذبه‌های طبیعی

از جاذبه‌های طبیعی شهر شیراز می‌توان به آبشار کوهمره سرخی، آبشار مارگون، برم‌دلک، بهشت گمشده، پارک قلعه‌بندر، پارک ملی بمو، پیربناب، تفرجگاه میان‌کتل، چشمهٔ جوشک، چشمهٔ خارگان، چشمهٔ ریچی، دریاچهٔ پریشان، دریاچهٔ دشت ارژن، دریاچهٔ مهارلو، رکن‌آباد، رودخانهٔ قره‌آغاج، روستای قلات، کوه سبزپوشان، گردشگاه آتشکده، گردشگاه چاه‌مسکی، گردشگاه چشمه سلمانی و گردشگاه هفت‌برم اشاره کرد.[۳۹][۴۰]

چشمه‌های طبیعی موجود در اطراف شیراز هم از جهت آب‌درمانی و هم از جهت جذب گردشگر برای صنعت گردشگری استان فارس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار هستند و صنعت گردشگری این استان را رونق می‌بخشند.[۴۰]

 

جاذبه‌های مذهبی

شاه‌چراغ.

مزار امام‌زادگان متعددی که در شیراز وجود دارد، در طول سده‌ها ساختار اجتماعی و اقتصادی این شهر را شکل داده‌است. گفته می‌شود که در زمان مأمون خلیفهٔ عباسی، تعدادی از فرزندان و نوادگان موسی بن جعفر -امام هفتم شیعیان- به شیراز پناه آورده بودند. برطبق روایت‌های مختلف، آنان به مرگ طبیعی درگذشتند یا توسط حاکم عباسی کشته شدند. سال‌ها بعد تعدادی از این مزارها شناسایی شدتد و زیارتگاه شیعیان قرار گرفتند. برخی از این امام‌زادگان -همچون علی بن حمزه- در دورهٔ آل بویه شناسایی شدند. ولی برای بعضی دیگر -مانند شاه‌چراغ- حدود چهارصد سال زمان لازم بود تا توسط حکمرانان سلقوری شیراز شناسایی شوند. بیشتر این مزارها بیش از آن‌که براساس شواهد و اسناد تاریخی شناسایی شوند، بر مبنای سنت‌های اسلامی شناسایی شده‌اند.[۱۴]

نمایشگاه بین‌المللی

نمایشگاه بین‌المللی شیراز بزرگ‌ترین مرکز نمایشگاهی در جنوب ایران می‌باشد.[۴۱] این نمایشگاه در فضایی بالغ بر ۷۶۰٬۰۰۰ متر مربع در شمال غرب شیراز تأسیس گردیده‌است. نمایشگاه بین‌المللی شیراز هم‌اکنون دارای فضایی به‌میزان ۱٫۷ کیلومتر مربع به‌صورت ۶ سالن سرپوشیده و سه سالن در حال ساخت و فضای باز نمایشی به‌میزان ۳٬۰۰۰ متر مربع می‌باشد.[۴۲]

موزه‌ها

موزهٔ پارس.

شهر شیراز تعدادی موزه همانند موزهٔ تاریخ طبیعی و موزهٔ پارس را در خود جای داده‌است.[۴۳]

حمل و نقل

فرودگاه


شیراز دومین شهر ایران پس از تهران بود که دارای فرودگاه بین‌المللی شد. این فرودگاه در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی با نام فرودگاه بین‌المللی شیراز تأسیس شد که پس از پیروزی انقلاب اسلامی به‌نام «فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب» تغییرنام داد. فرودگاه شیراز پس از فرودگاه امام خمینی مجهزترین فرودگاه در سطح کشور محسوب می‌گردد.[۴۴]

راه‌آهن

طرح احداث راه‌آهن شیراز-اصفهان از سال ۱۳۰۷ خورشیدی در دست مطالعه بوده‌است که هم‌اکنون در حال ساخت می‌باشد.[۴۵]

راه‌آهن شیراز-اصفهان دارای ‪ ۲۲‬ایستگاه می‌باشد که مراحل اجرایی ایستگاه‌های اصفهان، شهرضا، آباده و اقلید به پایان رسیده‌است و در مجموع اجرای این پروژه که از چند سال پیش به‌طور جدی آغاز شده‌است، ‪ ۸۰‬درصد پیشرفت فیزیکی داشته‌است و برطبق برنامه در سال ۱۳۸۸ خورشیدی به بهره‌برداری خواهد رسید.[۴۵]

 

پایانه مسافربری

چهار باب پایانهٔ مسافربی برون‌شهری در نزدیکی به ابتدای ۴ محور اصلی خروجی شهر قرار دارند. شهرداری شیراز در سال ۱۳۶۳ خورشیدی اولین پایانهٔ متمرکز خود را با نام «پایانهٔ شهید کاراندیش» مطالعه، طراحی و به‌اجرا درآورد که در دی‌ماه ۱۳۶۶ خورشیدی به بهره‌برداری رسید. «پایانهٔ شهید مدرس» در شرق شیراز و «پایانهٔ امیرکبیر» در جنوب غرب این شهر نیز پس از احداث و تجهیز در اردیبهشت‌ماه ۱۳۷۵ خورشیدی، به‌طور همزمان به بهره‌برداری رسیدند. همچنین «پایانهٔ غیرمتمرکز سپیدان» جهت سرویس‌دهی به بخش‌های شمال غربی شهر شیراز از سال ۱۳۷۵ خورشیدی شروع به فعالیت کرده‌است.[۴۶]

اتوبوس

شیراز از اولین شهرهای ایران است که دارای شرکت واحد اتوبوسرانی درون‌شهری شده‌است. سازمان اتوبوسرانی شیراز و حومه در سال ۱۳۴۵ خورشیدی تأسیس گردید. در آن سال ۱۰ دستگاه اتوبوس به صورت نقد و اقساط از شرکت «ایران ناسیونال» خریداری شد و تعداد ۱۰ نفر راننده، ۴۰ نفر کمک‌راننده، ۵۰ نفر بلیت‌فروش و ۱۰ نفر تعمیرکار و بازرس، کارکنان شرکت واحد بودند. حقوق روزانهٔ هر راننده به‌صورت تمام وقت (۶ صبح تا ۱۰ بعدازظهر) مبلغ ۱۶۰ ریال و هر نفر کمک‌راننده و بلیت‌فروش ۸۳ ریال تعیین شده‌بود. با اتوبوس‌های خریداری شده، خط‌های یک، دو و سه راه‌اندازی شدند که این امر با استقبال مردم روبه‌رو گردید. از ابتدای سال ۱۳۸۰ خورشیدی، سازمان اتوبوسرانی شیراز در امر واگذاری اتوبوس‌ها به بخش خصوصی اقدام نموده‌است؛ به‌طوری‌که هم‌اکنون بیش از ۹۰ درصد از این ناوگان به بخش خصوصی واگذار گردیده‌است.[۴۷]

قطار شهری


هم‌اکنون قطار شهری شیراز در دست ساخت می‌باشد. خط اول این پروژه از جنوب شرق شهر (میدان گلسرخ) و از طریق بلوار مدرس، میدان ولی‌عصر، میدان نمازی، میدان قصردشت، کوچه گلخون، حاشیه بزرگراه چمران تا شمال غرب شیراز (میدان میرزا کوچک‌خان و میدان احسان) امتداد خواهد داشت که هم‌اکنون بخش عمده‌ای از عملیات اجرایی آن انجام شده‌است. این خط ۲۴٫۱ کیلومتر طول دارد که پتانسیل حمل و نقل ۱۰٬۰۰۰ نفر در ساعت را خواهد داشت.[۴۸]

خط دوم این پروژه از تقاطع بزرگراه امام خمینی و بلوار عدالت در جنوب شهر آغاز شده و پس از گذر از بلوار عدالت و بلوار آزادی به‌سمت شمال و به میدان آزادی منتهی می‌گردد که ایستگاه میدان امام‌حسین، ایستگاه مشترک بین این دو مسیر است.[۴۸]

خط سوم به‌طول حدود ۱۶ کیلومتر پیش‌بینی شده که میدان میرزا کوچک‌خان را از طریق صنایع الکترونیک، شهرک‌های شهید بهشتی، حافظ، بزین، استقلال، پل شهرک گلستان و بلوار تنگ‌جلاب به مرکز شهر جدید صدرا متصل می‌نماید.[۴۸] پس از اتمام پروژه‌های قطار شهری شیراز جمعا ۱۱۰ کیلومتر مترو خواهد داشت.[۴۹]

تاکسی

شیراز دارای بیش از ۱۲٬۰۰۰ تاکسی از انواع مختلف می‌باشد که بخش بزرگی از حمل و نقل مسافرین درون‌شهری این شهر را برعهده دارد. این رقم براساس سهم سفر در شهر شیراز ۱٬۸۴ و جمعیت ۱،۲ میلیون نفری نزدیک به ۴۰ درصد از سفرهای درون‌شهری را عهده‌دار می‌باشد.[۵۰]

انواع مختلف تاکسی که در شیراز فعال می‌باشند عبارتند از: تاکسی درون‌شهری (زرد، سبز و سفید)، تاکسی موقت، تاکسی تلفنی، تاکسی سرویس مدارس، تاکسی فرودگاه، تاکسی ترمینال، تاکسی خطوط ویژه و تاکسی بی‌سیم. البته سواری‌های مسافربر شخصی نیز اقدام به جابه‌جایی مسافر می‌کنند که به‌دلیل استفاده از سهمیهٔ سوخت مربوطه، بخش بزرگی از آن‌ها شناسایی شده و تحت نظارت سازمان تاکسیرانی قرار گرفته‌اند.[۵۰]

رسانه‌ها

صدا و سیما

صدا و سیمای مرکز فارس که شامل دو بخش تلویزیونی و رادیویی است، برنامه‌های متعددی را به زبان فارسی پخش می‌کند.[۵۱] همچنین این مرکز قطب انیمیشن کشور محسوب می‌شود.[۵۲] رادیو فارس نیز به‌عنوان یکی از رادیوهای محلی کشور هم‌اکنون فعالیت می‌کند.[۵۳]

نشریه‌ها

روزنامه‌ها

مهم‌ترین روزنامه‌های شیراز:

ورزش و تفریح

شهر شیراز دارای ۲ تیم فوتبال در لیگ برتر ایران است:

همچنین شهر شیراز دارای یک تیم بسکتبال می‌باشد:

پیست اسکی


در نزدیکی شیراز(مسیر سپیدان به کمهر) یک پیست اسکی مجهز وجود دارد که مکان تفریحی و ورزشی بسیاری از خانواده‌ها و جوانان در فصل زمستان می‌باشد.[۶۲]

 

ورزشگاه‌ها

مراکز آموزش عالی و دانشگاه‌ها

دانشگاه علوم پزشکی شیراز

چند دانشگاه مهم ایران در شیراز قرار دارند. مهم‌ترین دانشگاه آن دانشگاه شیراز می‌باشد که شامل دانشکده‌های مهندسی، علوم، کشاورزی، دامپزشکی، ادبیات و علوم انسانی، هنر و معماری، حقوق و علوم سیاسی و علوم تربیتی و روانشناسی می‌شود.[۶۵]

قدمت دانشگاه علوم پزشکی شیراز به ۶۰ سال می‌رسد[۶۶]. دانشگاه صنعتی شیراز[۶۷]، دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران[۶۸]، دانشکده صنعت الکترونیک، آموزشکده فنی مهندسی شهید باهنر شیراز[۶۹]، مرکزآموزش عالی حافظ شیراز[۷۰] و مرکز آموزش عالی پاسارگاد شیراز[۷۱] از دیگر دانشگاه‌های شیراز میباشند. دانشکده صنعت الکترونیک شیراز بدلیل فعالیتهای خاص خود و موفقیتهایی نظیر ساخت نخستین لامپ تصویر در ایران بسیار شناخته شده‌است در ضمن دانشکده صنایع مخابرات و راه دور ایران بدلیل وجود صنایع الکترونیک و مخابرات راه دور ایران در شیراز تأسیس شده‌است. دانشگاه آزاد شیراز که متشکل از چندین دانشکده می‌باشد از مراکز مهم دانشگاه آزاد ایران است[۷۲]. همچنین دانشگاه پیام نور نیز در شیراز وجود دارد.[۷۳]

اقتصاد

در طول تاریخ این شهر، شیراز به واسطه مرکز نسبی اش در منطقه زاگرس جنوبی و واقع بودن در یک منطقه به نسبت حاصلخیز به محل طبیعی برای مبادلات محلی کالا بین کشاورزان و یکجانشینان و عشایری مانند قشقایی تبدیل گشته بود. همچنین این شهر در مسیر راه‌های تجاری داخل ایران به بنادر جنوب مانند بوشهر بوده است که این نقش با احداث شبکه راه‌آهن به بنادر دیگر ایران کمرنگ شده است. مرکزیت ادارای و نظامی این شهر نیز باعث رونق شهر در طول تاریخ بوده‌است. در دهه‌های اخیر این صنعت گردشگری به رونق این شهر افزوده‌است. [۱۹]

شهرک صنعتی بزرگ شیراز صنایع کوچک و بزرگ بسیاری را در خود جای داده‌است. شیراز با دارا بودن کارخانجات الکترونیکی متعددی از جمله صاایران، زیمنس، ITMC، صنایع مخابراتی والکترونیک ایران و تکصا قطب الکترونیک کشور محسوب می‌شود.[۷۴] صنایع فناوری اطلاعات از بزرگ‌ترین صنایع این شهر به‌شمار می‌رود که با شهرهای بزرگی در زمینهٔ تبادل صنایع فناوری اطلاعات در جهان مانند مونیخ و برلین (در زمینهٔ کارخانجات زیمنس) در ارتباط می‌باشد.[۷۴]

کشاورزی همواره بخش مهمی از اقتصاد شیراز و حومهٔ آن بوده‌است که دلیل آن فراوانی آب در این منطقه نسبت به بیابان‌های اطراف است. تولیدات کشاورزی این شهرستان عبارت‌اند از: انگور، نارنج، خرمالو، ازگیل، شلیل، انار و گندم. این شهر در تولید فرش و گل نیز معروف است.[۲۷] از صنایع دستی این شهر می‌توان به خاتم کاری، معرق‌کاری، قالی‌بافی و منبت‌کاری اشاره کرد.[۲۷] صنایع مهم شیراز عبارتند از: صنایع الکترونیک، پالایشگاه نفت، مجتمع پتروشیمی، کارخانهٔ سیمان، صنایع لاستیک‌سازی، صنایع لبنیات و صنایع نساجی.[۲۷]

سوغات

از سوغات عمدهٔ شیراز می‌توان به آبلیمو، انار، انجیر، ترشی‌جات، چرم، حصیر، حنا، خاتم‌کاری، خراطی، خرما، ریسندگی، زعفران، سفیداب، سنگ‌تراشی، شیشه‌گری، ظروف سفالی، عرقیات، فلزکاری، قالی، کنده‌کاری، کیسه حمام، گبه، گلیم، مسقطی، منبت‌کاری و نمد اشاره کرد.[۹]

شهرهای خواهرخوانده

شیراز با چهار شهر جهان دارای پیوند خواهرخواندگی‌ است:

تاریخ   شهر خواهر
۱۹۸۰ الگو:Country alias Tajikistan دوشنبه, تاجیکستان[۷۵]
۱۹۹۹ الگو:Country alias Cyprus نیکوزیا, قبرس[۷۵]
۲۰۰۵ People's Republic of China چونگ کینگ, چین[۷۵]
۲۰۰۹ Flag of Germany.svg وایمار, آلمان[۷۶]

 

 

نگارخانه

جستارهای وابسته

پیوند به بیرون

ویکی‌گفتآورد
مجموعه‌ای از نقل‌قول‌های مربوط به
در ویکی‌گفتاورد موجود است.
ویکی‌انبار
در ویکی‌انبار منابعی در رابطه با
موجود است.

معنای واژهٔ «شیراز» را

در ویکی‌واژه ببینید.

 

پانویس‌ها

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ [http://www.isocarp.net/Data/case_studies/730.pdf Khosrow Movahed, transformation of Shiraz city, 42 ISoCaRP Congress 2006 ]
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ تاریخچه شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵ (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آمار ایران. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ فرودگاه بین المللی شهید دستغیب (فارسی). وب‌گاه رسمی فرودگاه‌های ایران. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ گوگل ارث (انگلیسی). وب‌گاه رسمی گوگل. بازدید در تاریخ ۲۱ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «Shīrāz». Encyclopædia Britannica. ۲۰۰۸.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ اطلاعات آب و هوای شیراز (انگلیسی). وب‌گاه کلایمیت زون. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  8. شهردارهای شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ سوغات شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  10. لغتنامه دهخدا (فارسی). وب‌گاه لغتنامه دات کام. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  11. شیراز - پایتخت فرهنگی (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ فروردین۱۳۸۸.
  12. مناطق نُه‌گانه شهرداری شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۴ دی ۱۳۸۶.
  13. anobanini.ir anobanini (فارسی). وب‌گاه گردشگری Anobanini. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ ۱۴٫۲ ۱۴٫۳ ۱۴٫۴ ۱۴٫۵ ۱۴٫۶ ۱۴٫۷ ۱۴٫۸ ۱۴٫۹ Limbert, Johm. Shiraz in the age of Hafez: the glory of a medieval Persian city. University of Washington Press، 2004، ISBN 0295983914, 9780295983912، ‏p. 4-20.
  15. Cameron, George G. Persepolis Treasury Tablets, University of Chicago Press, ۱۹۴۸, pp. ۱۱۵.
  16. لغتنامه دهخدا (فارسی). وب‌گاه لغتنامه دات کام. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱

    Conder, Josiah (1827). Persia and China. Printed for J. Duncan. , p. 339

  18. Shiraz ... as a continuously inhabited site may date from Sassanid times or even somewhat earlier. Reliable records, however, go back only as far as the early Islamic period.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ ۱۹٫۲ W B Fisher, Ilya Gershevitch, John Andrew Boyle, Ehsan Yarshster, R. N. Frye, Peter Jackson, Peter Avery, Laurence Lockhart, Gavin Hambly, Charles Melville. The Cambridge history of Iran. Edition: reissue. Cambridge University Press, 1968 ISBN 0521069351, 9780521069359
  20. Encyclopedia of Islam: "Slam: [Shiraz] Is an Islamic foundation, on a continually in inhabited site which go back to Sasanid or possibly earlier, times.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ ۲۱٫۲ ۲۱٫۳ ۲۱٫۴ ۲۱٫۵ ۲۱٫۶ ۲۱٫۷ Lambton, A.K.S.. Shiraz. Second Edition. University of California UC Berkeley، 2009.
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ ۲۲٫۲ ۲۲٫۳ Shiraz (انگلیسی). دانشنامهٔ ایرانیکا. بازدید در تاریخ 29/5/2009.
  23. Iranica: In June 1970 several late second millennium BCE Elamite artifacts (including a bronze tripod) were recovered when digging for a brick-making kiln in southwestern Shiraz (Eslāmi), and a number of Persepolis Elamite tablets mention major workshops in T/Ši-ra-iz-iz-iš (T/Širazziš), undoubtedly “the name of a site of which the modern form is Shiraz” .
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ ۲۴٫۳ ۲۴٫۴ ۲۴٫۵ Shiraz; Persian city of saints and poets By Arthur John Arberry Edition: illustrated Published by University of Oklahoma Press, 1960 Original from the University of Michigan, Page 31-2
  25. ... all suggest that by the end of the Sasanian period, Shiraz was a town, “a major population, and presumably administrative, center” .
  26. Limbert (page 5-6): On late Sassanian and early Islamic clay sealing found at Qasr-e-Abu Nasr apears the name Shiraz along with Ardashir Khureh, the Sassanian administrative unit with its capital at Firuzabad, of which this pre-Islamic Shiraz was a part. This evidence suggest that the name Shiraz originated from Tirazish (Or Shirazih) of the Elamite tables and that the name originally applied to a fortress on the site of Qasr-e-Abu Nasr. This settlement, which flourished in the sixth, seventh, and eight centuries C.E., must have been the center of government for the Shiraz plain until the founding of the present day city, to which it gave its name."
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ ۲۷٫۲ ۲۷٫۳ ۲۷٫۴ ۲۷٫۵ ۲۷٫۶ ایران ویزیتورز (فارسی). وب‌گاه ایران ویزیتورز. بازدید در تاریخ دی ۱۳۸۷.
  28. Shiraz (انگلیسی).
  29. اطلاعات آب و هوای شیراز (انگلیسی). وب‌گاه Climate Zone. بازدید در تاریخ 23 آوریل ۲۰۰9.
  30. نورجهان راستی عمادآبادی، بررسی واژه‌ها و اصطلاحات لهجه شیرازی از دیدگاه زبانشناسی اجتماعی و تطبیقی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، ۱۳۷۵
  31. Jews accused of spying are pawns in Iran power struggle - Middle East, World - Independent.co.uk
  32. Bearing the cross | World news | guardian.co.uk
  33. Iranian Monuments: Historical Churches in Iran
  34. شیراز-پایتخت فرهنگی (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ جمعیت شهرهای موجود کشور و متوسط رشد سالانهٔ آن‌ها به‌ترتیب حروف الفبا، نشریات مرکز آمار ایران
  36. جاذبه‌های تاریخی شیراز؛ صفحهٔ اول (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  37. جاذبه‌های تاریخی شیراز؛ ادامه (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  38. جاذبه‌های فرهنگی شیراز (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  39. جاذبه‌های طبیعی شیراز (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ جاذبه‌های طبیعی استان فارس (فارسی). ادارهٔ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان فارس. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  41. دربارهٔ نمایشگاه بین‌المللی فارس. نمایشگاه بین‌المللی فارس. بازدید در تاریخ ۱۳ مهٔ ۲۰۰۹.
  42. دربارهٔ نمایشگاه بین‌المللی فارس. نمایشگاه بین‌المللی فارس. بازدید در تاریخ ۱۳ مهٔ ۲۰۰۹.
  43. موزه‌های شیراز (فارسی). شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  44. فرودگاه بین‌المللی شهید دستغیب (فارسی). وب‌گاه فرودگاه‌های ایران. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ شبکهٔ خبر (فارسی). وب‌گاه شبکهٔ خبر. بازدید در تاریخ ۱۲دی ۱۳۸۷.
  46. سازمان پایانه‌های مسافربری شهرداری شیراز (فارسی). وب‌گاه سازمان پایانه‌های مسافربری شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ ۱۷ مهر ۱۳۸۷.
  47. سازمان اتویوسرانی شیراز (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ فروردین۱۳۸۸.
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ ۴۸٫۲ سازمان قطار شهری شیراز و حومه (فارسی). وب‌گاه سازمان قطار شهری شیراز و حومه. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  49. شهرداری شیراز (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز (در تاریخ ۲/۲/۸۸).
  50. ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ تاکسیرانی شیراز (فارسی). وب‌گاه شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ فروردین ۱۳۸۸.
  51. صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛ مرکز فارس (فارسی). وب‌گاه رسمی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛ مرکز فارس. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  52. پایگاه اطلاع‌رسانی معاونت سیما (فارسی). وب‌گاه رسمی پایگاه اطلاع‌رسانی معاونت سیما. بازدید در تاریخ ۱ مهٔ ۲۰۰۹.
  53. رادیو فارس (فارسی). وب‌گاه رسمی رادیو فارس. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  54. روزنامهٔ افسانه (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ افسانه. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  55. روزنامهٔ تحلیل روز (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ تحلیل روز. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  56. روزنامهٔ خبر جنوب (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ خبر جنوب. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  57. روزنامهٔ عصر مردم (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ عصر مردم. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  58. روزنامهٔ نیم‌نگاه (فارسی). وب‌گاه رسمی روزنامهٔ نیم‌نگاه. بازدید در تاریخ ۱۴ مهٔ ۲۰۰۹.
  59. باشگاه مقاومت شهید سپاسی (فارسی). سایت رسمی اتحادیه باشگاههای فوتبال ایران. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  60. باشگاه برق شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی باشگاه برق شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  61. فدراسیون بسکتبال ایران (فارسی). وب‌گاه رسمی فدراسیون بسکتبال ایران. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  62. معاونت فرهنگی دانشگاه شیراز(معرفی شیراز) (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  63. فارس نما (فارسی). فارس نما.
  64. توسعه فضاهای ورزشی کشور با ساخت ۹ دهکده المپیک (فارسی). وب‌گاه رسمی پورتال خبری آفتاب. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  65. دانشگاه شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  66. دانشگاه علوم پزشکی شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  67. دانشگاه صنعتی شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه صنعتی شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  68. دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشکده صنایع مخابرات راه دور ایران. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  69. آموزشکده فنی مهندسی شهید باهنر شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی آموزشکده فنی مهندسی شهید باهنر شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  70. مرکز آموزش عالی حافظ شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آموزش عالی حافظ شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  71. مرکز آموزش عالی پاسارگاد شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی مرکز آموزش عالی پاسارگاد شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  72. دانشگاه آزاد اسلامی شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه آزاد اسلامی شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  73. دانشگاه پیام نور شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی دانشگاه پیام نور شیراز. بازدید در تاریخ اردیبهشت ۱۳۸۸.
  74. ۷۴٫۰ ۷۴٫۱ ادارهٔ کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس (فارسی). وب‌گاه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی. بازدید در تاریخ ۲۶ دی ۱۳۸۷.
  75. ۷۵٫۰ ۷۵٫۱ ۷۵٫۲ خواهر خوانده‌های شیراز (فارسی). وب‌گاه رسمی شهرداری شیراز. بازدید در تاریخ اسفند ۱۳۸۷.
  76. اخبار شهرداری شیراز (فارسی). وبگاه رسمی شهرداری شیراز.

منابع

فارسی

  • دهخدا. شیراز. لغت‌نامهٔ دهخدا. بازدید در تاریخ ۲۶ آوریل ۲۰۰۹.
  • ابی زید بلخی. صورالاقالیم یا هفت کشور،اشاره به دانش جغرافیا در کنار تاریخ. ۳۲۱ هجری.
  • اوضاع اقتصادی ایران در آغاز قرن بیستم، گزارش هیئت بازرگانی هندبریتانیا اعزامی به جنوب شرقی ایران. ترجمهٔ معصومه جمشیدی و دیگران. موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، ۱۳۷۶، ISBN ۹۶۴-۶۳۵۷-۰۳-۲. ‏
  • س‍ام‍ی، ع‍ل‍ی، ش‍ی‍راز ش‍ه‍ر ج‍اوی‍دان، ش‍ی‍راز، انتشارات ل‍وک‍س (ن‍وی‍د)، ۱۳۶۳.
  • غلامی، علی، سیمای شیراز شهر ستارگان، قم، سازمان تبلیغات اسلامی، پژوهشکده باقرالعلوم (ع)، انتشارات نورالسجاد، ۱۳۸۵.
  • دادرس، س‍ی‍روس، ش‍ه‍ر م‍ن ش‍ی‍راز م‍ن، ش‍ی‍راز، ن‍وی‍د ش‍ی‍راز، ۱۳۷۶.
  • راه‍ن‍م‍ای ش‍ه‍ر ش‍ی‍راز/ ت‍ه‍ی‍ه و ت‍ن‍ظی‍م م‍رک‍ز رف‍اه‍ی آم‍وزش‍ی ف‍ره‍ن‍گ‍ی‍ان ش‍ی‍راز، ش‍ی‍راز، ن‍وی‍د ش‍ی‍راز، ۱۳۸۲.

انگلیسی

  • Limbert, Johm. Shiraz in the age of Hafez: the glory of a medieval Persian city. University of Washington Press، ۲۰۰۴، ISBN ۰۲۹۵۹۸۳۹۱۴, ۹۷۸۰۲۹۵۹۸۳۹۱۲، ‏p. ۴.
  • Cameron, George G. Persepolis Treasury Tablets, University of Chicago Press, ۱۹۴۸, pp. ۱۱۵

 

استان فارس

استان فارس

مرکز شیراز
شهرستان‌ها

آباده | ارسنجان | استهبان | اقلید | بوانات | پاسارگاد | جهرم | خرم‌بید | خنج | داراب | زرین‌دشت | سپیدان | شیراز | فراشبند | فسا | فیروزآباد | قیر و کارزین | کازرون | لارستان | لامِرد | مرودشت | ممسنی | مهر | نی‌ریز

شهرها

آباده طشک | آباده | اردکان | ارسنجان | استهبان | اسیر | اشکنان | افزر | اقلید | اهل | اوز | ایج | ایزدخواست | باب‌انار | بالاده | بنارویه | بهمن | بیرم | بیضا | جنت‌شهر | جهرم | جویم | حاجی‌آباد | خاوران | خرامه | خشت | خنج | خور | داراب | داریان | رامجرد | رونیز | زاهدشهر | زرقان | سده | سروستان | سعادت‌شهر | سورمق | سوریان | سیدان | ششده | شهر پیر | شیراز | صغاد | صفاشهر | علامرودشت | فتح‌آباد | فراشبند | فسا | فیروزآباد | قائمیه | قادرآباد | قطب‌آباد | قیر | کازرون | کامفیروز | کره‌ای | کنارتخته | کوار | گراش | گله‌دار | لار | لامرد | لپوئی | لطیفی | مرودشت | مشکان | مصیری | مُهر | میمند | نودان | نورآباد | نی‌ریز | وراوی 

نقاط دیدنی

آرامگاه سعدی | ارگ کریمخانی | بازار وکیل | باغ ارم | باغ دلگشا | باغ عفیف‌آباد | برم دلک | بند امیر | بیشاپور | پاسارگاد | تخت جمشید | تمب بت  | حافظیه | دریاچه پریشان | کاخ سروستان | کعبه زرتشت | مسجد وکیل | حمام وکیل | آتشکده کازرون | نارنجستان قوام | نقش رجب | نقش رستم 

فهرست روستاهای استان فارس

منبع : ویکی پدیا